Vaccineren als de ophokplicht niet meer werkt

N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.

Luister naar

Vogelgriep Dierenbescherming en pluimveehouders willen vaccineren tegen de vogelgriep. Over de toekomst van de sector verschillen ze van visie.

Martine Kamsma

3 maart 2022 om 22:45

Leestijd 4 minuten

Sinds eind oktober 2021 geldt een landelijke ophokplicht voor alle bedrijven die commercieel pluimvee houden, zoals ook bij dit bedrijf in Wijk en Aalburg, Noord-Brabant.

Foto Robin Utrecht/ANP/Hollandse Hoogte

Het kabinet moet snel werk maken van het vaccineren van pluimvee om de vogelgriep te bestrijden. Dierenbescherming en hoogleraren op het gebied van landbouw en dierziekten doen deze oproep nu het besmettelijke virus voor het tweede jaar tot een lange ophokplicht heeft geleid. Nederlandse vrije-uitloopkippen zitten inmiddels al vierenhalve maand binnen en hebben daardoor minder ruimte. Circa 1,7 miljoen dieren op meer dan dertig besmette bedrijven zijn gedood. Deze week werden 170.000 vleeskuikens geruimd in Son (Noord-Brabant) en 64.500 kalkoenen in Hedel (Gelderland). Sinds half februari, zestien weken na het begin van de ophokplicht, moeten vrije-uitloopeieren worden verkocht als scharrelei. De huidige vogelgriepuitbraak is de grootste sinds 2003 en is hardnekkig doordat wilde vogels hoog-pathogene virussen verspreiden, terwijl die meer ziekmakende varianten vroeger beperkt bleven tot de pluimveehouderij. De bestaande aanpak – dieren binnenhouden tot het virus uitdooft – is daarom niet meer houdbaar, volgens de deskundigen. Vaccineren van pluimvee helpt niet alleen om de verspreiding van de vogelgriep tegen te gaan, maar ook om het risico voor de volksgezondheid te verminderen, staat in de brief van de Dierenbescherming. Hoewel de kans klein is en het ziekteverloop meestal mild, kúnnen ook mensen griepachtige verschijnselen krijgen als ze in contact komen met besmette dieren. Dat is in Nederland volgens het RIVM nog niet gebeurd.

Lees ook: Vogelgriep waart altijd rond. Waarom houden virologen nu dan hun hart vast?

‘Markervaccin’Ook de pluimveesector ziet vaccineren als een structurele oplossing en is daarover in gesprek met het ministerie van Landbouw. „We vragen daar al om sinds 2013”, zegt Bart-Jan Oplaat, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. Nu er voor het tweede opeenvolgende jaar een grote uitbraak is, komt het onderzoek op gang. Franse en Nederlandse onderzoekers werken aan een zogeheten ‘markervaccin’, waarmee het verschil te zien is tussen dieren die antistoffen hebben door een besmetting en dieren die gevaccineerd zijn. Minister Henk Staghouwer (CU) van Landbouw wil ook vaccineren, maar verwacht niet dat dit komend vogelgriepseizoen al lukt, meldde hij vorige week aan de Tweede Kamer. Ook omdat niet alle EU-landen voorstander zijn.De totale omvang van de economische schade door de vogelgriep voor de pluimveehouderij is nog niet in te schatten. Wel zegt Oplaat dat elk geruimd bedrijf de pluimveehouderij circa één miljoen euro kost. Getroffen pluimveehouders krijgen uit een noodfonds – waar bedrijven een heffing voor betalen – de dagwaarde van de geruimde dieren vergoed. De hele sector lijdt schade doordat pluimveehouders en eierhandelaren minder betaald krijgen nu vrije-uitloopeieren zijn afgewaardeerd tot scharreleieren. Nederlandse supermarkten betalen nog dezelfde prijs voor eieren van kippen die normaal buiten komen. Maar buitenlandse afnemers doen dat niet, en de helft van de vrije-uitloopeieren gaat naar het buitenland, vooral naar Duitsland. Avined, koepelorganisatie voor de pluimveesector, vreest bovendien dat afzet naar Duitsland moeilijker wordt, omdat Nederland niet constant blijkt te kunnen leveren.Van de Nederlandse eieren, zo’n 10 miljard per jaar, is zo’n 20 procent een vrije-uitloopei. Het grootste deel is scharrelei. Een vrije-uitloopei levert de boer normaal 3 tot 5 cent meer op dan een scharrelei van circa 7 cent. Maar omdat vrije uitloop nu ook scharrel is, zijn er nu zoveel scharreleieren op de markt dat die per stuk ongeveer een cent minder opleveren.

Keurmerk Hoeveel sterren voor een ei?

De sterren van het Beter Leven-keurmerk op eieren zeggen iets over het dierenwelzijn van leghennen. Drie sterren krijgen biologische eieren en eieren van kippen die binnen met maximaal 6,7 hennen op een vierkante meter zitten.
Twee sterren krijgen kippen die naar buiten kunnen (vrije uitloop) en met maximaal 9 hennen een vierkante meter in de stal -delen. Scharreleieren krijgen één Beter Leven-ster, mits boeren aan een aantal extra dierenwelzijnseisen voldoen.
Als ze zestien weken niet naar buiten zijn geweest door de ophokplicht, worden vrije-uitloopkippen scharrelkippen. Die hebben evenveel binnenruimte, maar geen buitenruimte. Wel hebben ze een grotere overdekte uitloop. De prijs van een afgewaardeerd vrije-uitloopei blijft hetzelfde.
Biologische eieren krijgen nog steeds drie sterren, hoewel de kippen ook binnen zijn. Eieren van o.a. Kipster, Rondeel, Yverde en Gijs-ei zijn niet biologisch, maar de pluimveehouderijen voldoen aan genoeg dierenwelzijns-eisen om de eieren hun drie sterren te laten behouden.
ZestienwekenregelEen ander probleem waarvoor de sector waarschuwt, is dat de huidige ophokregels verduurzaming van de pluimveehouderij zouden remmen. Minder scharrelpluimveehouders zullen overschakelen naar een diervriendelijker pluimveehouderij met de huidige risico’s – zij vrezen hun investeringen in vrije uitloop niet terug te verdienen als de vogelgriep jaarlijks terugkeert en eieren na zestien weken ophokplicht worden -afgewaardeerd, zegt Oplaat. Anderzijds zijn er volgens Avined-secretaris Ben Dellaert ook bedrijven die van vrije uitloop naar biologisch overstappen omdat de regels daarvoor anders zijn: zolang de kippen 120 dagen per jaar naar buiten gaan, worden de eieren niet gedegradeerd tot scharrelei, ook niet als de leghennen langer dan zestien weken binnen zijn geweest. De regels voor biologisch zouden ook moeten gelden voor vrije uitloop. Bellaert: „Dan kun je beginnen met ophokken vóór de eerste uitbraak. Daarmee voorkom je besmettingen en ruimingen.” En vooral: zo behouden vrije-uitloopeieren na zestien weken ophokplicht hun waarde. De Dierenbescherming is hier geen voorstander van, omdat dieren dan per saldo mogelijk langer binnen zitten. Minister Staghouwer heeft de Europese Commissie gevraagd om een „duurzame oplossing” voor de zestien-wekenregel voor vrije-uitloopeieren. Overstappen van vrije uitloop naar biologisch is voor veel pluimveehouders geen optie, zegt vakbondsvoorzitter Oplaat: „De markt voor biologische eieren is verzadigd. Er zijn te veel aanbieders die hun eieren niet kwijtraken.” Oplaat zou ook graag zien dat de ophokplicht regionaal kan worden ‘afgepeld’, zoals in Duitsland. Hoewel dat op dit moment in de praktijk niets zou veranderen, omdat de besmettingen nog verspreid zijn over heel Nederland.Weg uit waterrijke gebiedenOm de vogelgriep structureel aan te pakken is vaccinatie niet genoeg, maar moet de pluimveehouderij op de schop, vinden Dierenbescherming en de zeven wetenschappers die de oproep ondertekenden. Pluimveebedrijven moeten weg uit waterrijke gebieden met veel wilde vogels. En er moet een einde komen aan de hoge concentratie van pluimvee in bepaalde regio’s. Vooral …

Lees verder…….

UA-153105726-1